Co kryje w sobie kurtyna?

Kurtyna kryje za sobą magię sztuki teatralnej

Kiedy opada na scenę, zwiastuje pojawienie się kolejnego aktu. Sale teatralne wypełnione po brzegi widownią,  skrywają między fotelami płynące napięcie, towarzyszące temu wydarzeniu i  sprawiają, że kolejne sceny pojawiające się za sprawą rozchylających się skrzydeł kurtyny, są pełne nieoczekiwanych emocji i wzruszeń…

Krwista czerwień, która ma znaczenie...

Kurtyna to chyba najbardziej znany element dekoracji teatralnej. Współczesna kurtyna składa się z: prospektu, paludamentu, kotary i kurtyny scenicznej. Zadaniem kurtyny głównej jest oddzielenie sceny, czyli świata fikcyjnego od rzeczywistego, którym jest widownia. Kotara wyznacza boczną granicę a prospekt wyznacza perspektywę sceny. Ten ostatni buduje też w głębi sceny elementy dekoracji. Zadaniem paludamentu jest maskowanie nadscenia oraz tworzenie sklepienie sceny. Elementy kurtyny zasłaniają techniczne czynności, wykonywane na scenie podczas spektaklu. 

Najczęściej kurtyny, jak i siedzenia w teatrze są czerwone, dlaczego? Otóż z dwóch powodów. Po pierwsze jest to kolor, który jako pierwszy tracimy z pola widzenia w warunkach słabego oświetlenia. Ułatwia to widzowi skupienie się na tym, co dzieje się na scenie. Po drugie czerwień, jak i sam teatr były kiedyś zarezerwowane tylko dla arystokracji, dworu i rodzin królewskich. Kojarzy się więc z bogactwem, władzą i splendorem. Kolor czerwony jest synonimem luksusu i wyjątkowości miejsca, odpowiedniego dla elity.

Gdy kurtyna rozchyla swoje skrzydła...

Kurtyna pojawiła się już w teatrze rzymskim i stała się nieodzownym atrybutem teatru. Aż do romantyzmu jej uniesienie i opuszczenie, sygnalizowały początek i koniec sztuki. Wówczas teatry bulwarowe zaczęły ją opuszczać także między kolejnymi aktami, co praktykuje się do dziś. W XVIII wieku pojawiło się nowe zastosowanie kurtyny, jako zapory przeciwpożarowej. Pierwszy raz użyto metalowo-azbestowej zasłony w Bonn w 1782 roku. W Polsce tzw. żelazna kurtyna pojawiła się w XIX wieku.

Współcześnie stosowane są systemy takich kurtyn. Przykładowo Teatr Wielki w Łodzi ma cztery kurtyny stalowe oddzielające scenę od widowni i zaplecza teatru. W XVIII i XIX wieku kurtyny główne były bogato zdobione, a nawet malowane przez wybitnych artystów. Przykłady takich kurtyn mamy w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, autorstwa Henryka Siemiradzkiego z 1893 roku i Teatrze Miejskim we Lwowie, wykonaną przez Stanisława Wyspiańskiego w 1900 roku. Z czasem znaczenie kurtyny zmalało. Współczesne zasłony są znacznie skromniejsze, a nawet odchodzi się od ich stosowania. Ma to na celu zatarcie granicy między tym, co teatralne a rzeczywiste lub uczynienie widzów współtwórcami spektaklu.

Kurtyna stanowi wrota do świata przedstawionego. Skrywa magię aktorskiego kunsztu i scenografię. Jest ona portalem sztuki, która mówiąc słowami poety, Adama Zagajewskiego, przenosi nas na wyższe piętro życia.

Chcesz zobaczyć dekoracje teatralne?

Leave a Comment

Call Now Button