Czym jest krytyka teatralna i dlaczego jest istotna dla każdego spektaklu

Czy krytyka jest potrzebna?

Z krytyką mamy do czynienia w każdym momencie swojego życia. Nie bez powodu mówi się, że krytyka ma różne oblicza, ponieważ nawet wtedy gdy się jej nie spodziewamy, trafiamy na nią w domu, w pracy czy wśród znajomych. Krytyka polega na ocenianiu i wyrażaniu swojej opinii. Nie każdy z nas potrafi jednak być na tyle obiektywny i konstruktywny, aby zbudować krytyczną opinię, która pomaga innym w wyborze danego smaku, ubioru, filmu czy właśnie obejrzenia danego spektaklu teatralnego lub operowego. 

Dlatego własnie powstała profesjonalny zawód krytyka, czyli osób, które na co dzień oceniają i wystawiają opinie, aby każdy z nas mógł przekonać się o tym, czy coś jest interesujące, smaczne oraz warto się tym zainteresować. Są to specjaliści, którzy mają nie tylko wyczucie gustu, ale również dobry smak i obycie, bez którego nie można w odpowiedni sposób oceniać w sposób dystyngowany oraz bez nuty osobistych uprzedzeń lub sympatii. 

Krytyka teatralna i operowa, jest dziedziną dziennikarstwa, która przede wszystkim zajmuje się oceną twórczości teatralnej i operowej. Krytyka obejmuje swoją działalnością różnego rodzaju elementy każdego przedstawienia, od reżyserii i scenografii, po oprawę muzyczną, choreografię i grą aktorów na scenie. 

Głównym kryterium oceny krytyka, jest zgodność przekazu i wyrazu artystycznego z tym, co zostało założone przez twórcę przedstawienia. Do krytyki zalicza się również teatrologię, czyli krytykę, która ma za zadanie ukształtować opinię i ocenić prace literackie i naukowe. Jej kształt określony jest za pomocą różnego rodzaju recenzji z przedstawień, omówienia spektakli, tworzeniu reportaży, esei, portretów artystycznych czy felietonów. 

Głównymi zadaniami krytyki operowej i teatralnej jako instytucji weryfikującej poprawność spektaklu z założeniami twórców i ogólnymi kanonami sztuki, jest ocena twórczości pod kątem obowiązującej w danym czasie estetyki. Zadaniem krytyków jest również kształtowanie i modelowanie dobrego gustu, upodobań i świadomości teatralnej wśród osób, które często nie do końca rozpoznają w pełni kanony piękna i pragną poznać sztukę by móc delektować się jej esencją. 

Dzięki krytyce, poznajemy przede wszystkim możliwość różnego sposobu odczytywania przedstawień i sztuki jako takiej. Możliwości interpretacji są nieograniczone, dlatego krytycy wyznaczają pewne kanony i standardy, według których możemy dokonywać pewnej własnej, indywidualnej oceny.

Jaką rolę pełni krytyka?

Jak już powiedzieliśmy wcześniej, krytyka ma za zadanie przedstawić nam pewien obiektywny obraz sztuki, jej interpretację i wyznaczać określone kanony. Głównymi funkcjami krytyki, jest funkcja poznawcza i oceniająca, która pozwala budować pewnego rodzaju światopoglądy i oceny określonych kanonów czy nawet idei, które są przedstawiane podczas spektaklu teatralnego i operowego. 

Mamy do czynienia z możliwością oceny zarówno gry aktorskiej, oprawy muzycznej, oświetlenia czy nawet scenariusza oraz reżyserii. Oceniane są elementy, które jako takie istnieją samodzielnie, ale są nierozłączną częścią każdego wydarzenia teatralnego i operowego. Krytyka pełni również funkcję operacyjną i postulatywną oraz metakrytyczną. Dodatkowo spełnia także funkcje mitotwórcze i dokumentacyjne. 

Dzięki pewnym, określonym funkcjom wiele dzieł i sztuk zachowało się do naszych czasów, a część została zagrzebana w pamięci nielicznych. To właśnie krytyka pozwala nam poznawać dzieła i zachowywać je w pamięci całych społeczeństw, w zależności od tego czy zostaną zapamiętane jako prawdziwe dzieła sztuki, czy jako nic nie znaczące przedstawienia. 

Najsłynniejsi krytycy w Polsce i Europie

Krytycy stworzyli teatr i operę jako możemy oglądać po dzień dzisiejszy. To między innymi dzięki nim pewne kanony i standardy utarły się podczas długich, wielogodzinnych analiz sztuki. Do najwybitniejszych, polskich krytyków teatralnych należeli Tadeusz Boy-Żeleński, Karol, Irzykowski, Jan August Kisielewicz, Władysław Zawistowski czy Tymon Terlecki. Po wojnie, po roku 1945 najsłynniejszymi krytykami byli Artur Sandauer, Antoni Słonimski, Konstanty Puzyna, Maria Bechczyc-Rudnicka, Zygmunt Greń czy Józef Kelera. 

Dzisiaj w Polsce działa obecnie wielu krytyków, między innymi Maciej Nowak czy Łukasz Maciejewski. Istnieje także wiele czasopism teatralnych, między innymi „Teatr”, „Notatnik teatralny” czy „Didaskalia”. Całą scenę zamykają również gazety codzienne, które recenzują coraz mniej spektakli i przedstawień na rzecz innych informacji.

Rozwój krytyki w Europie wyznaczyły takie takie nazwiska, jak Richard Steele, Joseph Addison, Gotthold Ephraim Lessing, Julien-Luis Geoffroy, Jules Janin, Jules Lemaître czy Francisque Sarcey.

Organizacją zrzeszającą krytyków teatralnych na całym Świecie, jest Międzynarodowe Stowarzyszenie Krytyków Teatralnych (AICT/IATC), działającą pod egidą UNESCO. 

Chcesz zobaczyć dekoracje teatralne?

Leave a Comment

Call Now Button