Czym jest pantomima i gdzie znalazła swoje miejsce w sztuce

Naśladujący wszystko, czyli mim i jego sztuka

Pantomima jest specyficzną sztuką teatralną, którą główną cechą, jest ekspresja ciała mima i pokazanie czym jest piękno mowy ciała. Czy wiesz czym tak naprawdę jest pantomima i w jaki sposób powstała?

Pantomima to sztuka ekspresji ciała

Pantomima [z greckiego: pantómimos ‘naśladujący wszystko’], to rodzaj widowiska teatralnego, polegającego na ekspresji ciała przedstawiającego mima. Sztuka pantomimy narodziła się jako samodzielna sztuka, którą wykonuje pojedynczy mim lub grupa mimów niezależnych od siebie. Elementy sztuki mimicznej tkwiły w teatrze dramatycznym oraz w tańcu, w którym najważniejsza do dzisiaj, jest mowa ciała i ekspresja. 

Ogromną popularność i rozgłos zyskała sobie sztuka pantomimy w starożytnym Rzymie okresu cesarstwa, w którym dominującym gatunkiem sztuki teatralnej i widowiskowej w ogóle byli mimowie, których sztuka została przejęta ze sztuki greckiej. Natomiast mimowie następnie zostali przekształceni niejako w pantomimów, zainspirowanych w głównej mierze tragedią. Głównym źródłem pantomimy nowożytnej stała się commedia dell’arte, w której gesty i ekspresja ciała, dominowały nad słowami.

Dzięki temu sztuka pantomimy mogła zostać wystawiana z powodzeniem za granicą dla dowolnej widowni, ponieważ była zrozumiała dla każdego, a znajomość języka dialogów nie jest potrzebna. We Francji w 2. połowie XVIII w. paryskie teatry jarmarczne, które przejęły konwencję commedia dell’arte, w wyniku zakazu używania słowa w teatrze niemającym licencji, usunęły je ze swych przedstawień; tak powstało nieme widowisko zwane la pièce par écriteaux (treść tłumaczyły napisy na tabliczkach umieszczonych na scenie).

Francuska pantomima i jej przyszłość

W drugiej połowie XIX w. w Théâtre des Funambules w Paryżu, w którym występował słynny mim J.G. Deburau, niemy odtwórca Pierrota, prezentowano pzede wszystkim pantomimę akrobatyczną, która w głównej mierze była uzupełniana tańcem, odwołując się mimo wszystko do skojarzeń słownych w postaci dialogowych komentarzy i śpiewu. 

Na przestrzeni wieków, rozwijająca się dynamicznie sztuka pantomimy, była zawsze w dużym stopniu związana z tekstem literackim, dlatego o jej autonomiczności można mówić dopiero od chwili wystąpienia É. Decroux — twórcy tzw. mimu czystego, który zakładał, że pantomima jest sztuką ekspresji własnego ciała i gestów twarzy bez jakiegokolwiek dialogu. Natomiast jego uczeń M. Marceau, stworzył własny typ pantomimy, dołączył dekoracje, kostiumy, rekwizyty, podjął próbę stworzenia mimodramu.

Na przełomie XIX i XX w. pantomima przeniknęła do kabaretu i music-hallu, a na początku XX w. wielu wybitnych ludzi teatru zainteresowało się nią jako jednym ze środków jego odnowy.

We współczesnej pantomimie można wyróżnić 2 jej typy: 1) solowy występ mima, który wyrażając myśli, pojęcia, zjawiska, gra wyłącznie ruchem ciała i mimiką, utożsamia się nie tylko z odtwarzaną postacią, lecz również identyfikuje z elementami otaczającego go świata; 2) rozwinięta dramaturgicznie inscenizacja pantomimy, w której występuje zespół mimów, a towarzyszą mu: oprawa muzyczna, dekoracja, rekwizyty, zastosowanie znajduje również kostium.

Elementy pantomimy można spotkać w teatrze (np. niektóre inscenizacje J.L. Barraulta), filmie (głównie z okresu filmu niemego), cyrku (sztuka klownów) i piosence. W Polsce wysoki poziom artystyczny osiągnęły Wrocławski Teatr Pantomimy, prowadzony przez H. Tomaszewskiego, oraz Olsztyńska Pantomima Głuchych.

Chcesz zobaczyć dekoracje teatralne?

Leave a Comment

Call Now Button