Historia i dzieje opery – część pierwsza

Historia i początki sztuki operowej na Świecie

Camerata florencka to XVI – wieczne stowarzyszenie znanych włoskich humanistów i artystów, któremu zawdzięczamy powstanie opery. Została ona powołana przez jej mecenasa, literata i konpozytora, hrabiego Giovanniego de’ Bardiego. Stowarzyszenie zajmowało badaniem kultury antycznej. Jego celem było wskrzeszenie starożytnego greckiego teatru muzycznego.

Opera na podstawie muzyki antycznej

Muzyka antyczna praktycznie nie zachowała się wcale, a nieliczne zabytki były trudne do rozszyfrowania i wykonania. Bazując na wiedzy teoretycznej i swoich wyobrażeń o starożytnej muzyce, członkowie Cameraty stworzyli nowy styl muzyki – monodię akompaniowaną. Jest to rodzaj deklamacyjnego śpiewu z towarzyszącymi mu, rozłożonymi akordami instrumentu strunowego, np. lutni, chitarrone, czy klawesynu. Propagowali oni monodię, jako typową dla muzyki antycznej. Przyjmowali za pewnik twierdzenie Platona, które mówi, że muzyka jest jednością słowa, harmonii i rytmu, ale z tych trzech, słowo ma wartość nadrzędną. Idee Cameraty zyskały na popularności i umożliwiły powstanie opery.

Pierwsze formy opery i słuchowisk operowych

Pierwsze słuchowisko operowe zostało najprawdopodobniej wystawione w karnawale we Florencji w 1596 roku, w pałacu Jacopa Corsiego. Było to dzieło Dafne Jacopa Periego, oparte na Metamorfozach Owidiusza. Libretto do niej napisał należący do Cameraty poeta Ottavio Rinuccini. Do dzisiaj przetrwały jedynie dwa fragmenty tego słuchowiska. Pierwsza zachowana w całości opera to Euridice (Eurydyka), która powstała w 1600 roku. Datę tę przyjmuje się za początek powstania opery. Eurydyka została wystawiona 6 października 1600 roku we florenckim pałacu Pittich z okazji królewskiego wesela Marii de Medici i Henryka IV. Była ona drugim dziełem Jacopa Periego i Ottavia Rinuccini. W tym samym roku inny członek Cameraty, Emilio de’ Cavalieri, wystawił w Rzymie operę religijną Rappresentazione di anima e di corpo corpo (Przedstawienie duszy i ciała).

Wielu krytyków uważa, że początek prawdziwej opery nastąpił dopiero w dniu premiery dzieła Claudia Monteverdiego L’Orfeo (Orfeusz). Opera została wystawiona w karnawale na dworze Gonzagów w Mantui 24 lutego 1607 roku. Libretto do niej napisał Alessandro Striggio. Orfeusz powstał na motywach Przemian Owidiusza. Opera ta uznawana jest za manifest przekonań artystycznych autora. Monteverdi wprowadził do w niej ansamble, czyli utwory dla kilku solistów lub instrumentalistów, ubogacając tym samym melodykę dzieła i jego formy. Elementy gatunku połączył w spójną, wartką narracyjnie całość. Precyzyjnie wyszczególnił obsadę orkiestrową w partyturze, powiększył samą orkiestrę.

Instrumentację powiązał z charakterem postaci oraz nastrojem poszczególnych aktów, przypisując poszczególne instrumenty bohaterom. Wykorzystując muzykę, budował napięcie, emocje oraz akcję. Sprawił, że muzyka instrumentalna nie tylko towarzyszyła śpiewakom, ale stała się też elementem samodzielnym. Innowacje wprowadzone przez Monteverdiego wykorzystali autorzy kolejnych oper przez bardzo długi czas. Wówczas też ustaliła się trwająca aż dwieście lat tradycja, w myśl której tekst opery (libretto) wykonywano wyłącznie w języku włoskim.

KONIEC CZĘŚCI PIERWSZEJ…
Zapraszamy do części drugiej >>

Chcesz zobaczyć dekoracje teatralne?

Leave a Comment

Call Now Button