Historia i dzieje opery na Świecie część piąta

Historia i początki sztuki operowej na Świecie

W niemieckiej operze na początku XX wieku wciąż królował styl wagnerowski. Kontynuatorami dramatu byli m.in. Richard Strauss (Salome 1905, Elektra 1909) i Hans Pfitzner (Palestrina 1917). Pojawił się jednak austriacki prekursor zmian – Arnold Schönberg, który wprowadził atonalność i dodekafonię.

Początki i rozwój atonalności w operze

W operze niemieckiej na początku XX wieku wciąż królował styl wagnerowski. Kontynuatorami dramatu byli m.in. Richard Strauss (Salome 1905, Elektra 1909) i Hans Pfitzner (Palestrina 1917). Pojawił się jednak austriacki prekursor zmian – Arnold Schönberg, który wprowadził atonalność i dodekafonię.

Atonalność była środkiem służącym uwydatnieniu stanów psychicznych i emocjonalnych bohaterów. Przykładem takiego dzieła jest Oczekiwanie (1924). Dodekafonia jest techniką kompozytorską, która umożliwia tworzenie muzyki o zróżnicowanej melodyce, rytmice i wyrazie. Przykładem jej zastosowania jest nieukończona opera Mojżesz i Aron.

Uczniem Schönberga był Alban Berg, który połączył atonalność i technikę Sprechgesang (śpiew mówiony) z użyciem motywów przewodnich i muzycznych form operowych. Przykładem tych zabiegów jest Wozzeck, którego premiera odbyła się w 1925 roku w Berlinie.

Dwudziestolecie międzywojenne to czas zróżnicowanych zjawisk w świecie opery. Najważniejszym twórcą tego okresu był Dymitr Szostakowski i jego Lady Mackbeth mceńskiego powiatu (1934). Było to pierwsze tak brutalne i pełne seksualności dzieło. Publiczność przyjęła je z ogromnym entuzjazmem, a sam Szostakowski szybko uzyskał skandaliczną sławę.

Jego geniuszu nie docenił natomiast Stalin, który wybrał się obejrzeć przedstawienie w 1936 i oburzony wyszedł z niego przed zakończeniem. Autor spotkał się olbrzymią dawką krytyki i pod wpływem nagonki ze strony aparatu władzy, został zmuszony do zmiany obranego kierunku. Lady Mackbeth mceńskiego powiatu jest zatem najbardziej wiarygodnym dziełem tego autora, pozbawionym cenzury i nie podyktowanym przez totalitaryzm.

XVII wiek i przebudzenie w Wiedniu

Po II wojnie światowej artyści przekazywali traumę minionych wydarzeń i przeżyć poprzez sztukę. Takimi twórcami opery byli np. Luigi Dallapiccola (Więzień 1950), Benjamin Britten (Peter Grimes 1945, Billy Budd 1951). W połowie XX wieku pojawiła się w operze awangarda, która skierowała zainteresowanie strukturą i organizacją czystych dźwięków.

Przedstawicielami tego nurtu byli Luigi Nono, Bernd Alois Zimmermann, czy Karlheinz Stockhausen. Nastąpiło zerwanie z liniową narracją, a rozpoczęło się poszukiwanie nowych środków wyrazu takich, jak np. elektronika, która zrewolucjonizowała późniejszą oraz współczesną nam formę operową.

Dzisiejsza opera jest niezmiernie zróżnicowana, jak i sama muzyka współczesna. Coraz mniej w niej tradycji, a coraz więcej dyskursu międzygatunkowego, elementów multimedialnych i wszelkich nowinek elektronicznych.

Chcesz zobaczyć dekoracje teatralne?

Leave a Comment

Call Now Button