Historia i dzieje opery na Świecie część trzecia

Historia i początki sztuki operowej na Świecie

Koniec XVIII wieku to schyłek klasycyzmu i czasy prawdziwego austriackiego arcymistrza, Wolfganga Amadeusa Mozarta, który wyniósł gatunek na wyżyny. Jego twórczość jest dowodem niezwykłego kunsztu, zmysłu teatralnego i talentu komediowego.

Wolfgang Amadeus Mozart - geniusz narracji

Dzieła Mozarta są doskonale skonstruowane. Charakteryzuje je logiczna narracja, świetna charakterystyka postaci, niezwykłe wyczucie dramaturgii i świetne współdziałanie muzyki i słowa. Wolfgang Amadeus rozwijał dynamikę akcji najróżniejszymi sposobami umuzycznienia. Pełnowymiarowe postacie budował za pomocą melodyki.

Dramaturgię potęgował różnorodnością arii, zwiększeniem roli recytatywu oraz ilości i funkcji ensambli. Stopniowo budował napięcie w kolejnych aktach, zwiększając rolę orkiestry i wzbogacając instrumentację. Finezję i niezwykły talent komediowy Mozarta możemy podziwiać w operze buffa. Wesele Figara (1784), Don Giovanni (1787), Cosi fan tutte (1789) są uznawane za jego największe, ponadczasowe osiągnięcia. Libretta do nich napisał Lorenzo Da Ponte.

Wiek XIX to okres dynamicznego rozwoju opery, wynikającego z realizacji postulatów i tematów romantycznych. Niemiecki kompozytor Carl Maria von Weber wprowadził do niej fantastykę i baśnie. Jest uznawany za autora pierwszego romantycznego dzieła Wolny strzelec (Freischütz, 1821), napisanego w formie niemieckiego singspielu (śpierogry). Przejmując styl Mozarta, Weber powiększał emocjonalny ładunek, rozciągając skalę ekspresji za pomocą muzyki. Jego arie tchnęły niezwykłą wibracją uczuć, właściwym romantykom. 

Rozwój sztuki operowej i konstrukcje instrumentalne na scenie

Innowacją w tym utworze był wzniosły, modlitewny ton, charakterystyczny dla hymnów. W Wolnym strzelcu pojawia się efekt niesamowitości, grozy i tajemnicy, uzyskany dzięki różnym zabiegom muzycznym. Kompozytorska wyobraźnia Webera ujawnia się w nim poprzez bogactwo barwy brzmienia, a kunszt poprzez doskonałe łączenie jej z harmoniką.

Znamienną cechą tego prekursora była zwięzłość, która zachęciła wręcz do rozwoju kolejnych, wybitnych twórców takich, jak Richard Wagner. Wprowadził do opery średniowieczne podania, legendy i wiele nowości. Zrezygnował on m.in. z tradycyjnego podziału na arie i recytatywy, wracając tym samym do dramatu muzycznego.

Wzbogacił on orkiestrę o rzadko używane instrumenty, np. tuby wagnerowskie, instrumenty własnego pomysłu. Usłyszeć je można było podczas premiery Pierścienia Nibelunga w 1876 roku podczas Festiwalu w niemieckim Bayreuth.

Do partytury Wagner wprowadził kwartet, który nazywał tubami. W jego powiększonej orkiestrze dominującą rolę odgrywały motywy, za pomocą których kompozytor komentował tekst literacki, i uzyskiwał spoistość formy muzycznej.

Chcesz zobaczyć dekoracje operowe?

Leave a Comment

Call Now Button